home

De ontwikkelkracht van beeldcoaching

Beeld is een krachtig middel bij coaching en geeft professionals de gelegenheid naar hun eigen handelen te kijken. Beeldcoaching is op verschillende manieren in te zetten in alle lagen binnen een organisatie. (Denk)beelden over jezelf en de wereld om je heen zijn krachtig in het sturen van je handelen. 

In beeldcoaching komen deze twee betekenissen samen. De (denk)beelden die je hebt en de beeldopnames van het handelen door de professional. Deze worden door de professional en de coach bekeken en besproken.

 

In het onderwijs wordt beeldcoaching voor alle professionals binnen de organisatie ingezet; (vak)leerkrachten, intern begeleiders, directeuren. Allen met hun eigen ontwikkelvragen. De ontwikkelvragen bepalen de vorm en inhoud van het traject. Een beeldcoachtraject kan op individueel niveau en op teamniveau worden vormgegeven.

Er zijn bijvoorbeeld individuele coachingstrajecten waarbij de coach en professional samen in gesprek zijn. Door de beeldcoaching krijgt de leerkracht de rust en tijd om te kijken naar beelden uit de klas. Een directeur, Intern Begeleider of MT-lid kan een gesprek of bijeenkomst terugkijken.

Aan de hand van filmopnames van de professional in interactie met kinderen of collega’s, kijken de beeldcoach en de professional samen naar gekozen betekenisvolle fragmenten en gaan hierover in gesprek.

Het is van toegevoegde waarde om als team deel te nemen aan beeldcoaching als er binnen het team vergelijkbare ontwikkelvragen zijn. Het team gaat samen met beelden en ontwikkelvragen aan de slag. Het team zoekt wederzijdse feedback en bevraagt elkaar zonder aannames. Deze werkwijze draagt bij aan de professionele en schoolontwikkeling. Het gaat bijvoorbeeld om ontwikkelvragen over pedagogisch handelen, didactisch handelen, gespreksvaardigheden, begeleidingsvaardigheden.

Beeldcoaching biedt professionals hiermee de mogelijkheid om letterlijk vanuit een ander perspectief te kijken; namelijk het perspectief van de coach die de beelden opgenomen heeft. Door de beelden en vervolgens het stellen van vragen biedt de coach daarnaast ook de mogelijkheid om vanuit het perspectief van het kind of de collega(‘s) te kijken. De beeldcoach kan de leerkracht ondersteunen bij het toetsen van de eigen interne beelden over zichzelf, de leerling(en) of collega(’s) en de situatie door de juiste vragen te stellen.

Beeldopnames die de coach maakt van (leer)gesprekken met een leerling kunnen de leerkracht ondersteunen. Hoe ervaart de leerling het onderwijs, het handelen van de leerkracht, het pedagogisch klimaat in de groep? Wat zegt de leerling nodig te hebben, te willen leren? Dit levert prachtige gesprekken met de leerling op. Die kan meestal goed aangeven wat hij ervaart en nodig heeft.

Het gesprek met de leerkracht over de interviews is een gesprek vol verbazing, begrip, herkenning, ontroering. Het biedt een nieuw perspectief en daarmee ontwikkelkracht.

Deze beeldcoachingstrajecten versterken het ‘professioneel kapitaal[1] in de organisatie, een essentiële pijler voor kwalitatief goed onderwijs. Deze trajecten zijn geen standaard-producten. Een traject is effectief wanneer het aansluit bij de ontwikkelvraag van de professional, het team en de school. Zelfs binnen een team kunnen aparte trajecten ontstaan, door een ontwikkelvraag die nog niet eerder werd gevoeld of gezien.

Deze twee vormen van beeldcoaching, op individueel- en teamniveau, hebben een gemeenschappelijke deler; het kijken vanuit andere perspectieven. Denkbeelden loslaten over een leerling, een collega, over wat moet, wat hoort, over jezelf en over de situatie geeft ruimte om in beweging te komen. Nieuwe, fenomenale mogelijkheden komen tevoorschijn wanneer je vanuit andere perspectieven kijkt. Deze beweging genereert ontwikkelkracht waardoor de professional, de school, de klas en het kind weer verder kunnen groeien.

[1] A. Hargreaves & M.Fullan, Professioneel kapitaal; De transformatie van het onderwijs in elke school